<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.stoa.org/epidoc/schema/latest/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="it">Trachiniae (Τραχίνιαι, Le Trachinie)</title>
                <title xml:lang="en">Trachiniae (Τραχίνιαι, Women of Trachis)</title>
                <title xml:lang="pl">Trachiniae (Τραχίνιαι, Trachinki)</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher><ref target="https://site.unibo.it/lares/">LARES Project</ref></publisher>
                <date when="2021"/>
                <idno type="filename">trag_11_trachiniae</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International</licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p><title>Trachiniae (Τραχίνιαι, Trachinki)</title>, in Krzysztof Bielawski, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych. 
                    Tragedia attycka</title>, Warszawa 2017, pp. 161-169</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <revisionDesc>
            <listChange>
                <change when="2022-02-10" who="Gaia Fanelli">encoded document in XML</change>
                <change when="2017" who="Krzysztof Bielawski">created document contents</change>
            </listChange>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <!--<div type="edition" xml:lang="it">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>
            
            <div type="edition" xml:lang="en">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>-->
            
            <div type="edition"> <!-- xml:lang="pl" -->
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>Datowanie powstania <title>Trachinek</title> Sofoklesa jest niemożliwe – nie
                        zachowało się starożytne streszczenie sztuki, nie ma żadnych innych
                        zewnętrznych informacji w antycznych źródłach, żadną pomocą
                        nie służy tradycja rękopiśmienna. Wiele wysiłku poświęcono
                        na badanie możliwych relacji czasowych między tym utworem
                        a innymi tragediami Sofoklesa, jak również na porównywanie go
                        z dziełami Ajschylosa i Sofoklesa. Poszukiwano związków treści
                        sztuki z ewentualnymi wydarzeniami historycznymi, których śladów
                        można by się doszukać w tekście. Żaden z tych wysiłków nie
                        wyszedł poza tworzenie mniej lub bardziej (nie)prawdopodobnych
                        hipotez (streszczenie badań zob. Easterling 1982: 19–23); nie istnieje
                        żadna opinio communis w tej sprawie (Kamerbeek 1959: 27). Pozostaje
                        przyjąć, że <title>Trachinki</title>, obok <title>Antygony</title> i <title>Ajasa</title>, należą do wczesnego
                        okresu twórczości poety, a ich powstanie lokuje się między 457
                        a 430 rokiem.</p>
                    <p>Tematyka ofiary jest w tragedii silnie zaznaczona i obecna wyłącznie
                        w związku z działaniem Heraklesa, który ogromną większość
                        sztuki pozostaje nieobecny na scenie. Opisy ofiar spełnianych przez
                        herosa obecne są głównie w mowach posłańców, heroldów i innych
                        postaci referujących wydarzenia spoza głównej akcji. Najczęściej dotyczą
                        one zawsze tych samych ofiar spełnianych przez Heraklesa na
                        Eubei – dotyczy to także opisu zawartego w mowie Dejaniry, która
                        marzy, by jej mąż w nowej szacie złożył wielką ofiarę w Kenajon.
                        Także sam Herakles w eksodosie wspomina te same ofiary. Wielka
                        scena ofiarna jest wpleciona w opis początku agonii herosa po włożeniu
                        szaty Dejaniry, tworząc przejmujący obraz cierpienia.</p>
                    <p>Tekst na podstawie wydania krytycznego: Easterling (1982).</p>
                </div>
                <div type="textpart" n="Trachiniae_180-183">
                    <head>Trachiniae 180-183</head>
                    <p>Pierwsze słowa posłańca z pierwszego epeisodionu – przynosi on
                        wiadomość o powrocie zwycięskiego Heraklesa, który wiezie ze sobą
                        dary ofiarne: <w>ἀπαρχαί</w>.</p>
                    <quote><lb n="180"/>Δέσποινα Δῃάνειρα, πρῶτος ἀγγέλων
                        <lb/>ὄκνου σε λύσω· τὸν γὰρ Ἀλκμήνης τόκον
                        <lb/>καὶ ζῶντ᾽ ἐπίστω καὶ κρατοῦντα κἀκ μάχης
                        <lb/>ἄγοντ᾽ ἀπαρχὰς θεοῖσι τοῖς ἐγχωρίοις.</quote>
                    <quote><lb/>Pani Dejaniro, ja pierwszy z posłańców
                        <lb/>Uwolnię cię od obawy: bo wiem, że syn Alkmeny
                        <lb/>I żyje, i jest zwycięski, i pierwociny z walki
                        <lb/>Wiedzie dla bogów ojczystych.</quote>
                    <p>182–183: μάχης […] <w>ἀπαρχὰς</w> θεοῖσι τοῖς ἐγχωρίοις – „pierwociny
                        z walki […] dla bogów ojczystych”. <w>Ἀπαρχαί</w> to ofiary stanowiące
                        pierwocinę, część wyodrębnioną z większej całości: produktów rolnych,
                        upolowanych zwierząt, żywności, majątku, czy wreszcie – jak
                        w tym miejscu – łupów wojennych (Jim 2014: 36; Parker 2004: 275:
                        preliminary offering [niekoniecznie: sacrifice – K.B.] from a greater whole).
                        Nie muszą one być koniecznie związane z ofiarą krwawą – mogą
                        mieć charakter anatemy składanej w świątyni, daru wotywnego czy
                        tropajonu w przypadku aparchai wojennych (w w. 751 mamy: τροπαῖα
                        κἀκροθίνια, zob. Jim 2014: 176–177). Z wersów 760–761 cytowanych
                        poniżej wiemy, że łupy wojenne wiezione jako dary przez Heraklesa
                        obejmowały też stado stu zwierząt domowych, z których wybrana
                        część – jako aparchai – zostanie przez herosa złożona w ofierze Zeusowi
                        na Eubei. W komentowanym miejscu raczej wiadomo, że posłaniec
                        ma na myśli wszystkie łupy wojenne Heraklesa i wszystkie możliwe
                        aparchai z nich wybierane – także te, które zostaną złożone jako ofiara
                        krwawa. Wśród łupów Heraklesa są też jeńcy, kobiety, o których Lichas
                        mówi (w. 244–245), że dla zdobywcy są one łupem (αὑτῷ κτῆμα),
                        ale też przeznaczoną dla bogów wybraną częścią zdobyczy (καὶ θεοῖς
                        κριτόν). Passus ten jest ważny jako pierwsza wzmianka o ofierze,
                        powracającej też w wersach 237–241, 287–288, 608–613, 750–766, 993–
                        –995 (wszystkie passusy komentowane poniżej).</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_237-238">
                    <head>Trachiniae 237-238</head>
                    <p>Słowa Lichasa, herolda Heraklesa, który opowiada o tym, co się dzieje
                        z Heraklesem. Według jego słów heros przebywa na Eubei i oddaje
                        cześć Zeusowi Kenajskiemu: zamierza budować ołtarze (<w>βωμούς</w>) i składać
                        ofiary z owoców (<w>τέλη</w> <w>ἔγκαρπα</w>). Ołtarze, o których wzmiankuje się
                        tutaj po raz pierwszy, staną się miejscem ofiary z byków w późniejszych
                        scenach. Βωμούς i <w>τέλη</w> tworzą konstrukcję zeugmatyczną z <w>ὁρίζεται</w> –
                        Herakles „wyznacza” miejsca i na ołtarze, i na składanie ofiar z owoców,
                        zapewne w jakimś określonym temenosie (Kamerbeek 1959: 76).</p>
                    <quote><lb/>Ἀκτή τις ἔστ᾽ Εὐβοιίς, ἔνθ᾽ ὁρίζεται
                        <lb/>βωμοὺς τέλη τ᾽ ἔγκαρπα Κηναίῳ Διί.</quote>
                    <quote><lb/>Jest gdzieś na wybrzeżu Eubei, gdzie wyznacza miejsca na
                        <lb/>Ołtarze i ofiary z owoców dla Zeusa Kenajskiego.</quote>
                    <p>Kenajon leży na najdalej na północny zachód wysuniętym cyplu
                        Eubei (Geisau 1921: 163–164), miejsce kultu Zeusa Kenaiosa (Adler
                        1921: 164–165). Por. [Apollod.] 2.7.7 (157).</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_287-289">
                    <head>Trachiniae 287-289</head>
                    <p>Passus z opowieści Lichasa, który ponownie zapowiada, że Herakles
                        powróci natychmiast, jak tylko skończy składanie ofiar Zeusowi
                        (o których mowa powyżej, w. 238).</p>
                    <quote><lb/>Αὐτὸν δ᾽ ἐκεῖνον, εὖτ᾽ ἂν ἁγνὰ θύματα
                        <lb/>ῥέξῃ πατρῴῳ Ζηνὶ τῆς ἁλώσεως,
                        <lb/>φρόνει νιν ὡς ἥξοντα·</quote>
                    <quote><lb/>On zaś sam, jak tylko czyste ofiary
                        <lb/>Spełni dla ojca Zeusa za zdobycie miasta,
                        <lb/>Zobacz go, jak nadchodzi!</quote>
                    <p>287–288: <w>ἁγνὰ</w> θύματα <w>ῥέξῃ</w> – „czyste ofiary spełni”. Kamerbeek
                        (1959: 85, za scholiastą, czego nie odnotowuje w komentarzu) sugeruje,
                        że rozumie tutaj przez <w>ἁγνά</w> ofiary oczyszczające (scholion: ὅταν
                        διὰ τῆς θυσίας καθάρῃ αὑτὸν ἀπὸ τοῦ φόνου), które są jednocześnie
                        wotywnymi ofiarami dziękczynnymi za zwycięstwo. Takie znaczenie
                        <w>ἁγνά</w> jest niemożliwe – przymiotnik ten w takiej funkcji nie występuje
                        – interpretacja ta jest błędna (Rudhardt 1992: 39–41). Ofiary te mogą
                        być skutecznymi darami wotywnymi i dziękczynnymi tylko dlatego,
                        że są <w>ἁγνά</w> – czyste i doskonałe, nie mogą natomiast „stawać się” <w>ἁγνά</w>
                        dopiero w trakcie ich składania, a tym bardziej nie mogą „czynić kogoś
                        czystym”. Poza wszystkim Herakles przed wyruszeniem na wyprawę
                        przeciwko Eurytosowi już dostąpił oczyszczenia od skalania za
                        mord na Ifitosie (w. 258: ὅθ᾽ <w>ἁγνὸς</w> ἦν). Przymiotnik <w>ἁγνός</w> oznacza
                        wzniosłość i ponadczasową czystość („une pureté extratemporelle”),
                        którymi muszą się cechować składający ofiary, ale i same ofiary, żeby
                        mogły zostać przyjęte przez bogów (Rudhardt 1992: 41; por. też komentarz
                        do tego passusu u Casabony 1966: 305–306).</p>
                    <p>Czasownik <w>ῥέζω</w> (lub jako <w>ἔρδω</w>) należy do ścisłego języka technicznego
                        ofiary krwawej (Rudhardt 2008: 137–138) ustalonego już u Homera
                        (Casabona 1966: 305); w ogólnym znaczeniu oznacza „spełniać,
                        robić”, w kontekście ofiarnym przyjmuje znaczenie „spełniać ofiarę”
                        (tak już u Homera: <title>Od</title>. 1.61; 3.5; 5.102; <title>Il</title>. 23.206; 2.400; 8.250; pełen katalog
                        wystąpień: Rudhardt 2008: 137–138 z przypisami 194–198).</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_604-613">
                    <head>Trachiniae 604-613</head>
                    <p>Skierowane do Lichasa słowa Dejaniry, która wręcza heroldowi
                        szatę (peplos, chociaż w w. 612 Dejanira nazywa go też chitonem) jako
                        dar dla Heraklesa, zastrzegając, by nikt go wcześniej ani nie wkładał
                        na siebie, ani nawet nie oglądał. Wyobraża ona sobie męża w nowej
                        szacie w czasie sprawowania obrzędów ofiarnych.</p>
                    <quote><lb/>Διδοὺς δὲ τόνδε φράζ᾽ ὅπως μηδεὶς βροτῶν
                        <lb n="605"/>κείνου πάροιθεν ἀμφιδύσεται χροΐ,
                        <lb/>μηδ᾽ ὄψεταί νιν μήτε φέγγος ἡλίου
                        <lb/>μήθ᾽ ἕρκος ἱερὸν μήτ᾽ ἐφέστιον σέλας,
                        <lb/>πρὶν κεῖνος αὐτὸν φανερὸς ἐμφανῆ σταθεὶς
                        <lb/>δείξῃ θεοῖσιν ἡμέρᾳ ταυροσφάγῳ.
                        <lb n="610"/>Οὕτω γὰρ ηὔγμην, εἴ ποτ᾽ αὐτὸν ἐς δόμους
                        <lb/>ἴδοιμι σωθέντ᾽ ἢ κλύοιμι πανδίκως,
                        <lb/>στελεῖν χιτῶνι τῷδε καὶ φανεῖν θεοῖς
                        <lb/>θυτῆρα καινῷ καινὸν ἐν πεπλώματι.</quote>
                    <quote><lb/>Dając go, powiedz, żeby nikt ze śmiertelnych
                        <lb n="605"/>Przed nim samym nie przywdziewał go na ciało,
                        <lb/>By nie oglądał go blask słońca
                        <lb/>Ani święty okrąg, ani światło domowego ogniska,
                        <lb/>Zanim on sam widoczny nie stanie na widoku
                        <lb/>I nie pokaże się w dniu składania bogom ofiar z byków.
                        <lb n="610"/>Tak ślubowałam, że jeśli kiedyś zobaczę go w domu
                        <lb/>Ocalonego albo naprawdę o tym usłyszę,
                        <lb/>To ubiorę go w ten chiton i pokażę go bogom
                        <lb/>Jako ofiarnika nowego w nowej szacie.</quote>
                    <p>609: θεοῖσιν ἡμέρᾳ <w>ταυροσφάγῳ</w> – „w dniu składania bogom
                        ofiar z byków”, dosłownie „w dniu dla bogów byczoofiarnym”.
                        <w>Ταυροσφαγός</w> – przymiotnik złożony opisujący to, co związane
                        jest z zabijaniem rytualnym (temat <w>σφαγ-</w>) byków (<w>ταῦρος</w>), występujący
                        tylko w tym miejscu. U Ajschylosa występuje czasownik
                        <w>ταυροσφαγέω</w>, zob. szczegółowy komentarz do <title>Th</title>. 43.</p>
                    <p>613: <w>θυτῆρα</w> – „jako ofiarnik”, tak samo poniżej wers 659; zob. komentarz
                        do A. <title>Ch</title>. 255.</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_655-659">
                    <head>Trachiniae 655-659</head>
                    <p>Końcowa antystrofa drugiego stasimonu, w której chór wzywa Heraklesa
                        do powrotu statkiem z Eubei, gdzie składa ofiary – co podkreślane
                        jest kolejny już raz.</p>
                    <quote><lb n="655"/>Ἀφίκοιτ᾽ ἀφίκοιτο· μὴ σταίη
                        <lb/>πολύκωπον ὄχημα ναὸς αὐτῷ,
                        <lb/>πρὶν τάνδε πρὸς πόλιν ἀνύσει
                        <lb break="no"/>ε, νασιῶτιν ἑστίαν
                        <lb/>ἀμείψας, ἔνθα κλῄζεται θυτήρ·
                    </quote>
                    <quote><lb n="655"/>Niech przybywa! Niech przybywa! Niech nie
                        <lb/>zatrzyma mu się okręt o wielu wiosłach,
                        <lb/>zanim dotrze do tego miasta!
                        <lb/>Opuściwszy ołtarz na wyspie,
                        <lb/>gdzie słynie z tego, że jest ofiarnikiem.</quote>
                    <p>658: νασιῶτιν <w>ἑστίαν</w> – „ołtarz na wyspie”, dosłownie „wyspiarskie
                        palenisko [ołtarza]”. <w>Ἑστία</w> tutaj metonimicznie na oznaczenie ołtarza.
                        θυτήρ – „ofiarnik” (por. Benveniste 1948: 34–35 i 40), tak samo powyżej
                        wers 659; zob. komentarz do A. <title>Ch</title>. 255.</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_752-788">
                    <head>Trachiniae 752-788</head>
                    <p>Passus z mowy Hyllosa, który opowiada matce o śmierci ojca z powodu
                        szaty od niej otrzymanej. Śmierć ta nastąpiła podczas składania
                        ofiary z byków – stąd obszerny opis obrzędu, w którym kontrastuje
                        się śmierć herosa ze śmiercią zwierząt ofiarnych. Herakles składał swe
                        ofiary w nowych szatach Dejaniry jeszcze w Kenajon na Eubei, przy
                        ołtarzach, które wcześniej już były wspominane. Herakles uprowadził
                        jako łup stado stu zwierząt, spośród których jako aparchai zabił na
                        ofiarę dwanaście. Ofierze towarzyszyła uroczysta modlitwa (w. 764:
                        <w>κατηύχετο</w>), a zwierzęta już zostały położone w płomieniach. <w>Σφαγαί</w> z wersu 756 oznaczają akty rytualnego zabicia zwierząt. Ponieważ
                        jest to ofiara dla Zeusa, należy przypuszczać, że była to typowa ofiara
                        typu thysia, składana na ołtarzu, który jest konsekwentnie nazywany
                        w sztuce <w>βωμός</w> (lub metonimicznie: ἑστία).</p>
                    <quote><lb/>ἀκτή τις ἀμφίκλυστος Εὐβοίας ἄκρον
                        <lb/>Κήναιον ἔστιν, ἔνθα πατρῴῳ Διὶ
                        <lb/>βωμοὺς ὁρίζει τεμενίαν τε φυλλάδα·
                        <lb n="755"/>οὗ νιν τὰ πρῶτ᾽ ἐσεῖδον ἄσμενος πόθῳ.
                        <lb/>Μέλλοντι δ᾽ αὐτῷ πολυθύτους τεύχειν σφαγὰς
                        <lb/>ùκῆρυξ ἀπ᾽ οἴκων ἵκετ᾽ οἰκεῖος Λίχας,
                        <lb/>τὸ σὸν φέρων δώρημα, θανάσιμον πέπλον·
                        <lb/>ὃν κεῖνος ἐνδύς, ὡς σὺ προυξεφίεσο,
                        <lb n="760"/>ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκ᾽ ἐντελεῖς ἔχων
                        <lb/>λείας ἀπαρχὴν βοῦς· ἀτὰρ τὰ πάνθ᾽ ὁμοῦ
                        <lb/>ἑκατὸν προσῆγε συμμιγῆ βοσκήματα.
                        <lb/>Καὶ πρῶτα μὲν δείλαιος ἵλεῳ φρενὶ
                        <lb/>κόσμῳ τε χαίρων καὶ στολῇ κατηύχετο·
                        <lb n="765"/>ὅπως δὲ σεμνῶν ὀργίων ἐδαίετο
                        <lb/>φλὸξ αἱματηρὰ κἀπὸ πιείρας δρυός,
                        <lb/>ἱδρὼς ἀνῄει χρωτὶ καὶ προσπτύσσεται
                        <lb/>πλευραῖσιν ἀρτίκολλος.</quote>
                    <quote><lb/>Jest na Eubei pewien cypel daleko wysunięty
                        <lb/>– Kenajon; tam ojcu Zeusowi
                        <lb/>Ołtarze zakłada i święty gaj.
                        <lb n="755"/>Tam go pierwszy raz zobaczyłem, szczęśliwy, po długiej tęsknocie.
                        <lb/>Do niego, kiedy już zamierzał wiele zwierząt zabić na ofiarę,
                        <lb/>Przyszedł z domu herold rodzinny Lichas,
                        <lb/>Niosąc twój prezent, śmiertelny peplos;
                        <lb/>On, kiedy go założył, tak jak poleciłaś,
                        <lb n="760"/>Zabija dwanaście doskonałych byków,
                        <lb/>Biorąc woły jako pierwociny z łupów. Wszystkich razem
                        <lb/>Setkę przyprowadził najróżniejszych zwierząt.
                        <lb/>Najpierw biedak z pogodnym sercem
                        <lb/>I ucieszony pięknem szaty, modlił się.
                        <lb n="765"/>Kiedy płonął świętych ofiar
                       <lb/> Ogień krwawy na grubych dębowych polanach,
                        <lb/>Pot wystąpił mu na skórze
                        <lb/>I wżerał się w żebra.</quote>
                    <p>756: <w>πολυθύτους</w> τεύχειν <w>σφαγάς</w> – „wiele zwierząt zabić na ofiarę”.
                        <w>Πολύθυτος</w> – przymiotnik złożony (z <w>θύω</w> i <w>πολύ</w>), występujący
                        u Sofoklesa tylko w tym miejscu, poza tym jeszcze tylko u Eurypidesa
                        (<title>Heracl</title>. 777 i <title>IA</title> 185) i Pindara (<title>P</title>. 5, 77 i <title>Nem</title>. 7, 47). Z kontekstów
                        wynika, że oznacza tyle, co <w>θύειν</w> <w>πολλὰ</w> [<w>σφάγια</w> czy też <w>θυσία</w>] (tak
                        sugeruje Kamerbeek 1959: 165 w komentarzu do tego miejsca, wskazując
                        jednak – nietrafnie – na <w>σφάγια</w>), chociaż lepiej byłoby chyba
                        powiedzieć <w>θύειν</w> <w>πολλὰ</w> <w>θύματα</w>. Jego znaczenie musiało chyba być
                        oczywiste z powodu przejrzystej etymologii, ponieważ nie występuje
                        ani w scholiach, ani w leksykonach bizantyjskich.</p>
                    <p>760: ταυροκτονεῖ μὲν δώδεκ᾽ <w>ἐντελεῖς</w> – „zabija dwanaście doskonałych
                        byków”; <w>ἐντελής</w>: w odniesieniu do zwierząt ofiarnych oznacza
                        „doskonały”, „bez skazy”, tutaj – tyle, co najlepszy: Herakles wybrał
                        na aparchai dwanaście najlepszych sztuk.</p>
                    <p>761: <w>ἀπαρχὴν</w> βοῦς – „woły jako pierwociny”, zob. komentarz powyżej
                        do wersu 183.</p>
                    <p>765–766: σεμνῶν <w>ὀργίων</w> ἐδαίετο φλὸξ αἱματηρά – „płonął świętych
                        ofiar krwawy ogień”; „krwawy ogień”, poetyzm, to samo, co
                        „ogień spalający krew”. <w>Ὄργια</w> – tutaj znaczy tyle, co <w>θυσίαι</w>, „ofiary”
                        (Schuddeboom 2009: 142; Bielawski 2004: 123–124). W tej jednoznacznie
                        określonej wersji rzeczownik ten występuje w epoce klasycznej tylko
                        u Sofoklesa (w tym miejscu oraz w <title>Ant</title>. 1013 [zob. komentarz oraz
                        hasło w leksykonie]).</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_904-905">
                    <head>Trachiniae 904-905</head>
                    <p>Passus z mowy piastunki opowiadającej o samobójczej śmierci Dejaniry,
                        która przed zadaniem sobie ciosu mieczem błąka się po domu
                        i żegna ze sprzętami, w tym także siada przy ołtarzu (<w>βωμοῖσι</w> – tutaj
                        chyba pluralis jako forma poetycka zamiast singularis), który stanie się
                        pusty (<w>ἔρημος</w>), ponieważ nie będzie miał kto składać na nim ofiar.</p>
                    <quote><lb/>βρυχᾶτο μὲν βωμοῖσι προσπίπτουσ᾽ ὅτι
                        <lb n="905"/>γένοιτ᾽ ἔρημοι.</quote>
                    <quote><lb/>Jęczała, przypadłszy do ołtarzy,
                        <lb n="905"/>Że zostaną puste.</quote>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_993-995">
                    <head>Trachiniae 993-995</head>
                    <p>Modlitwa konającego Heraklesa z początku eksodosu. Heros wspomina
                        swoje ofiary dla Zeusa na Eubei i wyrzuca bogu niewdzięczność.</p>
                    <quote><lb/>Ὦ Κηναία κρηπὶς βωμῶν,
                        <lb/>ἱερῶν οἵαν οἵων ἐπί μοι
                        <lb n="955"/><!-- errore nella numerazione: 995 -->μελέῳ χάριν ἠνύσω, ὦ Ζεῦ.</quote>
                    <quote><lb/>O, kenajska podstawo ołtarzy,
                        <lb/>Jaką za ofiary wdzięczność
                        <lb n="955"/><!-- errore nella numerazione: 995 -->Mnie nieszczęśliwemu oddałeś? O Zeusie!</quote>
                    <p>993: <w>κρηπὶς</w> <w>βωμῶν</w> – „podstawo ołtarzy”, peryfraza dla βωμοί.
                        <w>Κρηπίς</w> stanowi terminus technicus dla bazy ołtarza.</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="Trachiniae_1191-1192">
                    <head>Trachiniae + 1191-1192</head>
                    <p>Wersy z wymiany zdań między Heraklesem i jego synem Hyllosem
                        na temat przygotowania do śmierci herosa na szczycie góry Ojta.</p>
                    <quote><lb/><emph>ΗΡΑΚΛΗΣ</emph>:
                        <lb/>Οἶσθ' οὖν τὸν Οἴτης Ζηνὸς ὕψιστον πάγον;
                        <lb/><emph>ΥΛΛΟΣ</emph>:
                        <lb/>Οἶδ', ὡς θυτήρ γε πολλὰ δὴ σταθεὶς ἄνω.</quote>
                    <quote><lb/><emph>HERAKLES</emph>:
                        <lb/>Czy więc znasz najwyższy szczyt Zeusowej Ojty?
                        <lb/><emph>HYLLOS</emph>:
                        <lb/>Znam, ponieważ jako ofiarnik często stawałem na górze.</quote>
                    <p>1192: <w>θυτήρ</w> – „jako ofiarnik”, zob. komentarz powyżej do wersu
                        659 z odniesieniem do A. <title>Ch</title>. 255.</p>
                    
                </div>
            </div>
            
        </body>
    </text>
</TEI>
