<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.stoa.org/epidoc/schema/latest/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="it">Introduzione</title>
                <title xml:lang="en">Intro</title>
                <title xml:lang="pl">Wstęp</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher><ref target="https://site.unibo.it/lares/">LARES Project</ref></publisher>
                <date when="2021"/>
                <idno type="filename">trag_00_intro</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International</licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p><title>Wstęp</title>, in Krzysztof Bielawski, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych. 
                    Tragedia attycka</title>, Warszawa 2017, pp. 9-11</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <revisionDesc>
            <listChange>
                <change when="2022-03-11" who="Gaia Fanelli">encoded in XML</change>
                <change when="2017" who="Krzysztof Bielawski">created document contents</change>
            </listChange>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            <!--<div type="edition" xml:lang="it">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>
            
            <div type="edition" xml:lang="en">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>-->
            
            <div type="edition"><!-- xml:lang="pl" -->
                <div type="textpart" n="publication_structure">
                    <p>Niniejsza monografia została opracowana w ramach projektu badawczego <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych</title>, finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki (UMO-2013/09/B/HS2/01208) i zrealizowanego w Instytucie Filologii Klasycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.</p>
                    <p>W projekcie tym uczestniczyli: prof. dr hab. Włodzimierz Lengauer, dr hab. Krzysztof Bielawski (kierownik), dr hab. Lech Trzcionkowski, dr Bartłomiej Bednarek i mgr Przemysław Biernat.</p>
                    <p>Badania zespołu były poddawane konsultacjom ekspertów: prof. Robert Parker (Oxford), prof. Scott Scullion (Oxford), prof. Richard Seaford (Exeter), prof. Gunnel Ekroth (Uppsala), prof. Vinciane Pirenne-Delforge (Liège-Paris), prof. Fred Naiden (Chapel Hill), prof. Ioanna Patera (Kraków), prof. Marek Węcowski (Warszawa), prof. Łukasz Niesiołowski Spanó (Warszawa).</p>
                    <p>Efektem końcowym pracy projektu jest publikacja następujących monografii:</p>
                    <p>• K. Bielawski, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej. Tragedia attycka</title>.</p>
                    <p>• B. Bednarek, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej. Stara komedia attycka</title>.</p>
                    <p>• B. Biernat, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej. Corpus Platonicum. Corpus Hippocraticum</title>.</p>
                    <p>• L. Trzcionkowski, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej. Homer</title>.</p>
                    <p>Istotną częścią projektu jest także <title>Leksykon terminologii ofiarniczej</title> – zapoczątkowany w trakcie pracy zespołu oraz kontynuowany wyłącznie w wersji online, jako work in progress, dostępny pod adresem: <ref corresp="http://www.sacrificium.filg.uj.edu.pl/pl/#/lexicon">http://www.sacrificium.filg.uj.edu.pl/pl/#/lexicon</ref>. Wszelkie odniesienia do haseł słownikowych tego leksykonu w tekście wszystkich monografii dotyczą tej elektronicznej publikacji.</p>
                </div>
                
                <div type="textpart" n="intro">
                    <head>Wstęp</head>
                    <p>W słynnym tekście z roku 1966 Walter Burkert ogłosił, że rytuał ofiarny
                        przenika całą tragedię („sacrificial rite, which still pervades tragedy”),
                        na wiele lat – po dziś dzień – konstytuując jeden z podstawowych
                        kierunków badań nad greckim dramatem. Jednak nie powstało dotąd
                        całościowe studium źródłowe z pełnym zestawieniem rzeczywistych
                        nawiązań do ofiary krwawej w zachowanych tekstach tragicznych piątego
                        wieku. Niniejsza monografia ma na celu uzupełnienie tego braku
                        i stworzenie źródłowej podstawy do ewentualnego krytycznego przeglądu
                        dotychczasowych interpretacji zjawiska ofiary, które dominują
                        w nauce od lat sześćdziesiątych. Stanowi ona filologiczną fenomenologię
                        ofiary w greckiej tragedii, obejmując wszystkie nawiązania do rytu ofiarnego
                        w zachowanych tekstach dramatycznych – podaje ich tekst oryginalny,
                        nowy autorski przekład, uwzględniający techniczną terminologię
                        religijną w sensie ścisłym, oraz szeroki kontekstowy komentarz – filologiczny,
                        kulturowy, religioznawczy i – tam, gdzie to możliwe i uzasadnione
                        – historyczny. Jakkolwiek celem tego opracowania nie jest ani
                        potwierdzanie, ani obalanie istniejących teorii ofiary w ogólności, czy
                        też koncepcji roli ofiary w tekstach dramatycznych w szczególności, to
                        jednak nie można uniknąć odniesień do rozległej literatury przedmiotu.</p>
                    <p>Literaturę naukową ostatniego półwiecza na temat tragedii greckiej
                        zdominowały trzy najczęściej przywoływane opracowania:</p>
                    <p>• pierwszym jest przytoczony wyżej artykuł Waltera 
                        Burkerta<note n="1">W. Burkert, Greek Tragedy and Sacrificial Ritual (GRBS 7, 1966, 87–121 =
                        Kleine Schriften VII, 2007, 1–36); polski przekład autorstwa Pawła Majewskiego:
                        Tragedia grecka i rytuał ofiarny (przekład niepełny, bez przypisów i ikonografii)</note>, w którym
                        przekonuje on, że tragedia attycka wywodzi się bezpośrednio </p>
                    <p>• drugi najczęściej cytowany w opracowaniach na temat tragedii
                        greckiej tekst to artykuł Fromy Zeitlin2, o rok wcześniejszy od pracy
                        Burkerta, na temat Ajschylosowej Orestei. Autorka przekonuje
                        w nim, że – po pierwsze – głównym, jeśli nie jedynym, tematem
                        dramatu jest ofiara, oraz – po drugie – że ofiara ta jest „zepsuta”
                        (corrupted). Owo „zepsucie” rozumiane jest tutaj jako odstąpienie
                        od ustalonego, idealnego kształtu ofiary, określanej jako „normalna”,
                        „doskonała” lub po prostu „dobra”;</p>
                    <p>• w trzecim natomiast, znacznie późniejszym opracowaniu3, Albert
                        Henrichs przekonuje, że w niektórych opisach ofiary w tekstach
                        dramatycznych (chociaż odwołuje się też do opisu śmierci
                        Agamemnona w Odysei) mamy do czynienia z „odwróceniem”,
                        „złamaniem” rytu ofiarnego – perversion.</p>
                    <p>Wymienione teksty stanowią propozycje spójnych koncepcji interpretacyjnych
                        rytu ofiarnego w tekstach dramatycznych piątego wieku
                        i wszystkie zawierają ważkie sądy o kluczowej roli ofiary w całości tragedii
                        greckiej, jej treści, strukturze i języku. Wszystkie jednak zarazem posługują się materiałem tekstowym niesłychanie wybiórczo, cząstkowo,
                        tracąc z pola widzenia całość zjawiska w postaci, jaka wyłania się
                        z zachowanych utworów. Skrajnym exemplum jest artykuł Burkerta,
                        który dla zbudowania swej teorii posłużył się wyborem 3 (słownie:
                        trzech) passusów, które trudno uznać za reprezentatywne. Podobnie
                        zresztą postępują i Zeitlin, i Henrichs – pierwsza opierając się na Orestei,
                        drugi na Ajasie – niemal metonimicznie wyrokują o całości tekstów
                        dramatycznych. Odpowiedź na pytanie, czy słusznie, jest możliwa
                        dopiero po uważnej analizie całości materiału źródłowego. Pozostaje
                        mieć nadzieję, że monografia ta otworzy drogę do takiej odpowiedzi.</p>
                    <p>Praca ta powstała w ramach projektu „Ofiara krwawa w Grecji
                        starożytnej w świetle danych filologicznych”, realizowanego w Uniwersytecie
                        Jagiellońskim, co oznacza, że znaczne jej partie podlegały
                        seminaryjnym dyskusjom zespołu badawczego i krytycznej recenzji
                        Nestora projektu, prof. Włodzimierza Lengauera. Jedno i drugie – dyskusja
                        i recenzja – miały decydujący wpływ na ostateczny kształt komentarza.
                        Dziękuję Włodzimierzowi Lengauerowi, Lechowi Trzcionkowskiemu,
                        Bartkowi Bednarkowi i Przemkowi Biernatowi za wspólną
                        pracę i życzliwy krytycyzm. Dziękuję także naukowemu Wydawnictwu
                        Sub Lupa w osobie pani Weroniki Sygowskiej-Pietrzyk za podjęcie
                        się tego wymagającego zadania wydawniczego, merytoryczną
                        opiekę i prace redakcyjne najwyższej próby.</p>
                </div>
            </div>
            
        </body>
    </text>
</TEI>
