<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-model href="http://www.stoa.org/epidoc/schema/latest/tei-epidoc.rng" schematypens="http://relaxng.org/ns/structure/1.0"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader>
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title xml:lang="it">Corpus Hippocraticum, De diaeta in morbis acutis</title>
                <title xml:lang="en">Corpus Hippocraticum, De diaeta in morbis acutis</title>
                <title xml:lang="pl">Corpus Hippocraticum, De diaeta in morbis acutis</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <publisher><ref target="https://site.unibo.it/lares/">LARES Project</ref></publisher>
                <date when="2021"/>
                <idno type="filename">cpch_17_de_diaeta_in_morbis_acutis</idno>
                <availability>
                    <licence target="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International</licence>
                </availability>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <p><title>Corpus Hippocraticum, De diaeta in morbis acutis</title>, in Przemysław Biernat, <title>Ofiara krwawa w Grecji starożytnej w świetle danych filologicznych. 
                    Corpus Platonicum. Corpus Hippocraticum</title>, Warszawa 2017, pp. 181-193 [191-193]</p>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <revisionDesc>
            <listChange>
                <change when="2022-02-10" who="Gaetano Spampinato">encoded in XML</change>
                <change when="2017" who="Przemysław Biernat">written contents</change>
            </listChange>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>
    <text>
        <body>
            
            <!--<div type="edition" xml:lang="it">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>
            
            <div type="edition" xml:lang="en">
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>...</p>
                </div>
            </div>-->
            
            <div type="edition"> <!--xml:lang="pl"-->
                <div type="textpart" n="intro">
                    <p>Poświęcony dietetyce (a tym samym leczeniu) chorych na scho-rzenia ostre traktat miał powstać w ostatnim trzydziestoleciu V w. 
                        p.n.e. (Joly 1972: 23, odrzucając wcześniejszą propozycję, by traktat 
                        datować na IV w. p.n.e. i widzieć w nim wpływy platońskie). Pismo 
                        nie jest jednak tylko podręcznikiem – otwiera je polemika z Κνίδιαι 
                        γνῶμαι, prawdopodobnie rozpowszechnionym wówczas zbiorem 
                        medycznych instrukcji, a sam traktat pełen jest, zwłaszcza w pierw-szych rozdziałach, rozważań nad ogólną kondycją τέχνη ἰατρική. 
                        Polemika z „knidyjczykami” (na ich temat zob. rozsądne uwagi 
                        Langholfa 1990: 16–17; por. też Jones 1959: xiv–xix), wyrażenia o cha-rakterze normatywizującym, takie jak np. „chwaliłbym zwłaszcza 
                        tego lekarza, który” (μάλιστα δ᾽ ἂν ἐπαινέσαιμι ἰητρόν, ὅστις, 5.1, 
                        por. też 10.1), oraz podzielenie ludzi praktykujących medycynę na 
                        ἰητροί i μὴ ἰητροί (6.1) składają się na zachętę do wypracowania me-dycznej ortodoksji, konsensu między lekarzami, który wzmocniłby 
                        pozycję medycyny jako τέχνη w oczach laików. Jak bowiem przy-znaje w cytowanym fragmencie autor, „cała sztuka ma tak złą opinię 
                        wśród ludzi, że nieledwie zdaje się, że w ogóle nie ma żadnej medy-cyny” (8.1).
                        Tekst na podstawie wydania: Joly (1972)</p>
                </div>
            
                <div type="textpart" n="De_diaeta_in_morbis_acutis_8.1–2">
                    <head>De diaeta in morbis acutis 8.1–2</head>
                    <p>Komentowany passus jest dość rozpaczliwym apelem autora do 
                        innych lekarzy, którzy rozbieżnością diagnoz kompromitują sztukę 
                        lekarską.</p>
                    <quote>καίτοι διαβολήν γε ἔχει ὅλη ἡ τέχνη πρὸς τῶν δημοτέων μεγάλην, 
                        ὡς μηδὲ δοκέειν ὅλως ἰητρικὴν εἶναι· [2] ὥστ᾽ εἰ ἔν γε τοῖσιν ὀξέσι 
                        τῶν νουσημάτων τοσόνδε διοίσουσιν ἀλλήλων οἱ χειρωνάκται, 
                        ὥστε ἃ ὁ ἕτερος προσφέρει ἡγεύμενος ἄριστα εἶναι, ταῦτα 
                        νομίζειν τὸν ἕτερον κακὰ εἶναι, σχεδὸν ἂν κατά γε τῶν τοιούτων 
                        τὴν τέχνην φαῖεν ὡμοιῶσθαι μαντικῇ, ὅτι καὶ οἱ μάντιες τὸν αὐτὸν 
                        ὄρνιθα, εἰ μὲν ἀριστερὸς εἴη, ἀγαθὸν νομίζουσιν εἶναι, εἰ δὲ δεξιὸς, 
                        κακόν – καὶ ἐν ἱεροσκοπίῃ δὲ τοιάδε, ἄλλα ἐπ᾽ ἄλλοις –, ἔνιοι δὲ 
                        τῶν μαντίων τὰ ἐναντία τούτων.</quote>
                    <quote>Już przecież cała sztuka ma tak złą opinię wśród ludzi, że nieledwie 
                        zdaje się, że w ogóle nie ma żadnej medycyny; wskutek czego – jeżeli 
                        zajmujący się leczeniem nie będą zgodni do tego stopnia, że co jeden 
                        zaleci, uważając za pożyteczne, drugi uzna za szkodliwe – niewie-le zabraknie, żeby zaczęto mówić wśród ludzi, że sztuka [lekarska] 
                        przypomina mantyczną, ponieważ również wróżbici tego samego 
                        ptaka, jeżeli leci ze strony lewej, uważają za znak pomyślny, a jeżeli 
                        z prawej, za niepomyślny – również w hieroskopii te same znaki [zna-czą] co innego w różnym położeniu – pewni zaś spośród wróżbitów 
                        interpretują je odwrotnie</quote>
                    <p>8.2: ἐν ἱεροσκοπίῃ – „w hieroskopii”; interpretacja wnętrzności 
                        zwierzęcia ofiarnego należała do najważniejszych funkcji wieszcz-ków (manteis), choć nie była zarezerwowana wyłącznie dla nich (por. 
                        Bouché-Leclercq 1879 vol. 1: 166–174; Flower 2008; Collins 2008b; Fur-ley, Gysembergh 2015; scholia in Ar. V. 831, komentarz do Praw 7.791a–
                        b). Tutaj hieroskopia ukazana jest w analogii do interpretacji lotu 
                        ptaków (zob. Halliday 1913: 246–271; Collins 2002), wspólnie z którą 
                        porównana została do sztuki lekarskiej. W pierwszej chwili można od-nieść wrażenie, że autor odwołuje się tutaj do negatywnego stereotypu 
                        mantyki jako formy anti-techne, w której nie istnieją żadne uchwytnereguły. Jednak nawet jeżeli pewni wróżbici posługiwali się innym klu-czem w interpretacji znaków (czego echem może być dotycząca inter-pretacji lotu ptaków inskrypcja z Efezu, LSAM 30), to chyba należeli 
                        do mniejszości, a stereotyp, do którego miałby odwoływać się autor, 
                        w rzeczywistości nie istniał – w epoce klasycznej hieroskopia pozo-stawała uznaną i powszechnie praktykowaną metodą interpretacji 
                        znaków, a manteis odgrywali ważną rolę w życiu religijnym polis (zob. 
                        m.in. Bremmer 1996; Flower 2008; nawet Platon włączył ich do grona 
                        religijnych autorytetów zaprojektowanego przez siebie państwa, zob. 
                        Lg. 828b).
                        
                    </p>
                </div>
                  
                     
            </div>
            
        </body>
    </text>
</TEI>
