Odissea canto VIII
edition published: 2021
availability: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Pieśń VIII otwiera długie opowiadanie o dniu świątecznym u Feaków, podczas którego Odyseusz opowie zgromadzonym o swojej wędrówce. Opowiadanie o 31. dniu akcji zakończy się w pieśni trzynastej (Od. 13.17; zob. de Jong xxxx). Pieśń rozpoczyna publiczne zaproszenie na zgromadzenie (1–47) i wstępne przygotowania do podróży do domu dla gościa, po czym następuje złożenie ofiar zwierzęcych zapowiedzianych dnia poprzedniego i przyrządzenie posiłku.

Odyseja VIII 57–64

Zgodnie z konwencją epicką narrator opowiada szczegółowo spełnienie rozkazów Alkinoosa. Strunktura tekstu przedstawia się następująco (de Jong 2001: 194):

46–47a królowie podążają za Alkinoosem do pałacu

47b wysłanie keryksa po aojdę

48–55a młodzieńcy przygotowują okręt

55b–56 młodzieńcy przychodzą do pałacu Alkinoosa

57–58 zgromadzenie wszystkich w pałacu

59–60 Alkinoos składa ofiarę

61 przygotowanie posiłku

62 keryks wraca z aojdą

Samo złożenie ofiary nie jest sceną typową, narrator nie stosuje wersów formularnych. Skupia się raczej na wyliczeniu zwierząt przeznaczonych do uboju, co podkreśla gościnność Alkinoosa i jego życzliwość wobec Odyseusza. Wers formularny pojawia się za to w miejscu, gdzie narrator krótko przedstawia przygotowanie uczty mięsnej (61).

πλῆντο δ᾽ ἄρ᾽ αἴθουσαί τε καὶ ἕρκεα καὶ δόμοι ἀνδρῶν [ἀγρομένων· πολλοὶ δ᾽ ἄρ᾽ ἔσαν, νέοι ἠδὲ παλαιοί.] τοῖσιν δ᾽ Ἀλκίνοος δυοκαίδεκα μῆλ᾽ ἱέρευσεν, ὀκτὼ δ᾽ ἀργιόδοντας ὕας, δύο δ᾽ εἰλίποδας βοῦς· τοὺς δέρον ἀμφί θ᾽ ἕπον, τετύκοντό τε δαῖτ᾽ ἐρατεινήν. κῆρυξ δ᾽ ἐγγύθεν ἦλθεν ἄγων ἐρίηρον ἀοιδόν, τὸν περὶ Μοῦσ᾽ ἐφίλησε, δίδου δ᾽ ἀγαθόν τε κακόν τε· ὀφθαλμῶν μὲν ἄμερσε, δίδου δ᾽ ἡδεῖαν ἀοιδήν.

Już sienie, podwórce i komnaty wypełniły się mężami [zgromadzonymi: liczni bowiem byli, młodzi i starzy.] Dla nich Alkinoos dwanaście owiec poświęcił, osiem srebnokławych świń i dwa włókonogie woły: zdjęli z nich już skórę i przyrządzili na upragnioną ucztę. Herold wszedł przyprowadzając dzielnego aojda, którego umiłowała Muza, dała i dobro i zło: odjęła mu wzrok, dała zaś słodką pieśń.

59–60: Alkinoos, podejmując mieszkańców Scherii, zabija zwierzęta: dwanaście owiec, osiem świń i dwa woły. Jeśli wziąć wartość zwierząt w okresie klasycznym, zostały one wymienione w kolejności od najtańszych do najdroższych. Trzy gatunki tworzą również klasyczne zestawienie zwierząt hodowlanych zabijanych w regularnej ofierze, czasami, jak w przypadku rzymskiej ofiary lustralnej suovetaurilia, zestawiane rytualnie.

δυοκαίδεκα μῆλ᾽ ἱέρευσεν – „dwanaście owiec poświęcił”; jeden z dwóch przypadków (por. Od. 14.414) użycia czasownika ἱερεύω z rzeczownikiem oznaczającym gościa (ksenos) w datiwie. Bez datiwu, jednak w analogicznej sytuacji, czasownik został użyty w epizodzie Glaukosa i Diomedesa w pieśni VI Iliady. We wszystkich przypadkach chodzi o akt zabicia zwierzęcia w ofierze (na co wskazuje semantyka tematu czasownika), aby uczcić gościa. Jean Casabona zauważa, że użycie czasownika ἱερεύω łączy tutaj dwa znaczenia „złożyć w ofierze” oraz „dokonać uboju dla pozyskania mięsa” (Casabona 1966: 24).

61: τοὺς δέρον ἀμφί θ᾽ ἕπον, τετύκοντό τε δαῖτ᾽ ἐρατεινήν – „zdjęto z nich już skórę i przyrządzono na uprawnioną ucztę”; oskórowanie zwierząt w sensie ścisłym dotyczy wołów i być może owiec. Świnie pieczono po opaleniu szczeci (Il. 9.468; Il. 23.33). Pierwszy hemistych ma charakter formularny, w Od. 19.421, z wariantem uwzględniającym liczbę, dotyczy on wołu sprawionego w domu Odyseusza.