Odissea canto VII
edition published: 2021
availability: Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Alkinoos, król Feaków, na zakończenie biesiady, która odbywała się w chwili przybycia Odyseusza, zapowiada złożenie ofiar i urządzenie uczty w dniu następnym połączonej z naradą w sprawie powrotu Odyseusza do domu.

Odyseja VII 186–206

‘κέκλυτε, Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες, ὄφρ᾽ εἴπω, τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει. νῦν μὲν δαισάμενοι κατακείετε οἴκαδ᾽ ἰόντες, ἠῶθεν δὲ γέροντας ἐπὶ πλέονας καλέσαντες ξεῖνον ἐνὶ μεγάροις ξεινίσσομεν ἠδὲ θεοῖσι ῥέξομεν ἱερὰ καλά, ἔπειτα δὲ καὶ περὶ πομπῆς μνησόμεθ᾽, ὥς χ᾽ ὁ ξεῖνος ἄνευθε πόνου καὶ ἀνίης πομπῇ ὑφ᾽ ἡμετέρῃ ἣν πατρίδα γαῖαν ἵκηται χαίρων καρπαλίμως, εἰ καὶ μάλα τηλόθεν ἐστί, μηδέ τι μεσσηγύς γε κακὸν καὶ πῆμα πάθῃσι πρίν γε τὸν ἧς γαίης ἐπιβήμεναι· ἔνθα δ᾽ ἔπειτα πείσεται, ἅσσα οἱ αἶσα κατὰ Κλῶθές τε βαρεῖαι γεινομένῳ νήσαντο λίνῳ, ὅτε μιν τέκε μήτηρ. εἰ δέ τις ἀθανάτων γε κατ᾽ οὐρανοῦ εἰλήλουθεν, ἄλλο τι δὴ τόδ᾽ ἔπειτα θεοὶ περιμηχανόωνται. αἰεὶ γὰρ τὸ πάρος γε θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς ἡμῖν, εὖθ᾽ ἕρδωμεν ἀγακλειτὰς ἑκατόμβας, δαίνυνταί τε παρ᾽ ἄμμι καθήμενοι ἔνθα περ ἡμεῖς. εἰ δ᾽ ἄρα τις καὶ μοῦνος ἰὼν ξύμβληται ὁδίτης, οὔ τι κατακρύπτουσιν, ἐπεί σφισιν ἐγγύθεν εἰμέν, ὥς περ Κύκλωπές τε καὶ ἄγρια φῦλα Γιγάντων’.

„Posłuchajcie, wodzowie i doradcy feaccy, abym powiedział, co mi duch każe w sercu. Teraz, gdy już skończyliście wieczerzać, pójdźcie do domów spać, o świcie, gdy zwołamy w większej liczbie starszyznę, ugościmy gościa w komnatach i bogom złożymy piękne ofiary i pomówimy o wyprawie, żeby nasz gość bez trudu i przeszkody, odprowadzony przez nas dotarł do swojej ziemi ojczystej, wesoło i szybko, nawet jeśli mieszka bardzo daleko: żeby po drodze nie zaznał ani zła, ani cierpienia, zanim nie stanie na swojej ziemi. Tam już dozna tego, co mu los i Prządki pełne powagi wyprzędły w dniu, w którym matka go urodziła. Jeśli to ktoś z nieśmiertelnych z nieba zstąpił, co innego bogowie nam przygotowują. Zawsze bowiem bogowie naocznie nam się objawiają gdy składamy im przesławne hekatomby ucztują z nami, siedząc z nami. A jeśli który z nich zajdzie nam drogę jako samotny wędrowiec, nie ukrywają się wcale, jesteśmy przecież krewnymi bogów, tak samo jak Kiklopi i dzikie plemię Gigantów”.

190–191a: ξεῖνον ἐνὶ μεγάροις ξεινίσσομεν ἠδὲ θεοῖσι / ῥέξομεν ἱερὰ καλά – „ugościmy gościa w komnatach i bogom / złożymy piękne ofiary”; połączenie gościnności i złożenia ofiar bogom jest stałym motywem w eposie, por. Od. 14.414–456. W sprawie zwrotu ῥέξομεν ἱερὰ καλά, zob. Il. 11.727.

201: θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς / ἡμῖν – „bogowie naocznie nam się objawiają”; naoczne pojawianie się bogów jest przywilejem niektórych herosów (Nestor, Odyseusz, zob. Od. 3.420 z komentarzem) oraz elementem utopijnej wizji społeczności żyjących na krańcach ziemi (Il. 1.423, por. Od.1.23: ἔσχατοι ἀνδρῶν).

202: εὖθ᾽ ἕρδωμεν ἀγακλειτὰς ἑκατόμβας – „gdy składamy przesławne hekatomby”; zwrot ἔρδω + ἡκατόμβην – „składać hekatombę” pojawia się w eposie homeryckim 24 razy: 12 razy w Iliadzie (1.315; 447; 2.306 (~ 321); 4.102 (= 120); 6.115; 7.450 = {12.6}; 8.548; 9.535–6; 23.146; 23.206, 23.864, 23.873) i 12 razy w Odysei (3.144; 4.352, 478, 582, 5.102, 7.202; 11.132, 12.344; 13.350; 17.51, 60; 23.279), por. Casabona 1966: 52.

203: δαίνυνταί τε παρ᾽ ἄμμι καθήμενοι ἔνθα περ ἡμεῖς – „ucztują u nas siedząc z nami”; ucztowanie bogów razem ze śmiertelnikami należy do mitycznego repertuaru wizji świata sprzed ostatecznego rozdzielenia śmiertelnych i nieśmiertelnych. W eposie homeryckim współbiesiadowanie śmiertelników z bogami jest przywilejem Etiopów i Feaków. Jedynym wyjątkiem od tej reguły jest prawdopodobnie Il. 9.535 (zob. komentarz).